د ارواښاد عبدالرؤف بینوا لنډه پېژندنه

285

اول سنبله ۱۲۹۲ھ ش – ۲۱ جدی ۱۳۶۳ھ ش
اگست ۲۳، ۱۹۱۳م – ۱۱جنوری ، ۱۹۸۵ ھ ش
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

شاعر، لیکوال او ټولنیز فعال ارواښاد عبدالرؤف بینوا د ۱۲۹۲ هجري لمریز کال ( د ۱۲۳۲ ھ ق کال ) د وږی په لومړۍ نیټه د اګسټ په ۲۳، ۱۹۱۳م په کندهار کې په سید حسن کلی کې په یوه غریبه خو پوهه کورنۍ کې زیږیدلی او خپل ماشومتوب یې تیر کړی. پلار یې مفتي عبدالله په مفتي عبده مشهور او ۳۳ کاله د کندهار ښار په محکمه کې مفتي وو. نيکه یې ملا عبدالحق اخوند د استاد کُل په نامه ياد او د ۸۰ کلونو په عمر مړ او دکندهار په لويه مقبره کي د عیدګاه شمال لوري ته ښخ شوي دي. د دوی د کارونو په منځ کې د کشاف البخاری، د قرآن عظیم الشأن د څورلسو سپاره تفسیر، پر اوقافو باندی یوه رساله او د سلم العلوم ذکر کیدی شي. د مرحوم بینوا مشر ورور، د افغانستان ستر استاد او نامتو عالم مرحوم مولانا عبدالکریم حقانی د ۵۳ تألیفونو مالک دی.
په دې علمی کورنۍ کې فاضل عبدالرؤف بینوا خپلې زده کړې په شخصي توګه تر ۱۳۱۸ هجري لمریز کال پورې کړې او په ۱۳۱۸لل کال کابل ته راغی او د ادبی انجمن غړی شو. په ۲۶ کلنۍ کې، دوی رسمي ماموریت ته ننوتل. هغه د ډیرو کلونو لپاره د مختلفو رسمي دندو لکه مدیر، د پوهنتون استاد، رئیس، مستشار، معین، وزیر، وکیل، د علومو اکاډمۍ غړی او سفیر وو او د مینه پال د سرو زرو لومړۍ درجه (۱۳۴۲ هـ ش ) مډال او د دوهمې درجې ستوري برجونه (۱۳۳۷ هـ ش) تر لاسه کړل. خو بینوا همهغه بینوا وو چې وو. تواضع او انسان دوستي د دوی په اداره کې و او له نژادي، قومي او ژبني تعصب څخه پاک وو.
محترم ارواښاد عبدالرؤف بینوا د جمعې په ورځ د مرغومی ۲۱ د ۱۳۶۳ ھ ش کال د جنورۍ په ۱۱ نېټ ۱۹۸۵م د جمعې په ورځ د امريکا په نيوجرسي کې وفات شو او هلته خاورو ته وسپارل شو.
محترم عبدالرؤف بینوا په خپل ژوند کې دوه ځله واده کړی وو. د دوی لومړۍ مېرمن له کندهاره وه، او دوی د خپلې لومړۍ میرمنې څخه دوه اولادونه یې درلودل، د دوی مشره لور مرحومه ماه گل ایازی او مشر زوی یې مرحوم عبدالقدوس بینوا، دوی دواړه هغه مهال وفات شوی دیء چې مرحوم بینوا صاحب لا ژوندی و. له مرحومه ماه ګل جان ایازي د مرحوم ډاکټر عبدالفتاح ایازي مېرمن څخه ۷ اولادونه، ۳ لوڼې (یو یې وفات شوې ده) او ۴ زامن ترې پاتې دي. له مرحوم عبدالقدوس بینوا څخه دوه زامن پاتې دي.
د دوی د لومړۍ میرمنې له مړینې وروسته، مرحوم بینوا له خپلې دوهمې مېرمنې (مرحومه آمنه بینوا) سره واده وکړ، چې له مور او پلار څخه یې نورستاني وه، خو په کابل کې لوی شوی وه او د دې واده پایله ۷ اولادونه وو (۴ لوڼې او ۳ زامن).
د دوی مشره لور د دویم واده څخه، مرحومه رونا غبار او د دوی مشر زوی، مرحوم هیواد بینوا دواړه وفات شوي دي. او پاتې اولادونه یې (۲ زامن , ۳ لوڼې او درې لمسيان) له هیواده بهر ژوند کوي. د مرحومه رونا جان غبار د محترم حشمت خلیل غبار لومړۍ میرمن څخه دوه لوڼې پریښې دي.

رسمي ماموریتونه (‌ د استاد په خپل قلم ) :
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

د کابل ادبي ټولنې غړی : مرغومی، ۱۳۱۸ھ ش ( ۱۹۳۹م )
د ادبياتو پوهنځي استاد : ۱۳۱۸-۱۳۱۹ھ ش ( ۱۹۳۹-۱۹۴۰م )
د پښتو ټولنې د صحافت مرستیال : لړم، ۱۳۱۹ھ ش ( ۱۹۴۰م )
د پښتو ټولنې د صحافت مدير : کب، ۱۳۱۹ھ ش ( ۱۹۴۱م )
د کابل مجلې مدیر : چنګاښ، ۱۳۲۰ھ ش ( ۱۹۴۱م )
د افغان علمي پښتو ټولنې مرستیال : تله، ۱۳۲۳ھ ش ( ۱۹۴۴م )
د پښتو ټولنې عمومي مدير : زمری، ۱۳۲۵ھ ش ( ۱۹۴۶م )
د تاریخي ټولنې غړی : وری، ۱۳۳۰ھ ش ( ۱۹۵۱م )
د مطبوعاتو د ریاست د داخلي نشراتو عمومي رئیس : وږی، ۱۳۳۱ھ ش ( ۱۹۵۲م )
په ډهلي کې د افغانستان د سفارت مطبوعاتي مستشار : کب، ۱۳۳۱ھ ش ( ۱۹۵۳م )
د کابل راډیو رئیس : غویي، ۱۳۳۵ھ ش ( ۱۹۵۶م )
د افغان-هند د دوستۍ ټولنې غړی : سلواغه، ۱۳۳۶ھ ش ( ۱۹۵۸م )
د افغان-شوروي د دوستۍ ټولنې غړی : سلواغه، ۱۳۳۹ھ ش ( ۱۹۶۱م )
په قاهره کې د افغانستان د سفارت مطبوعاتي مستشار : غویي، ۱۳۴۲ھ ش ( ۱۹۶۳م )
د افغانستان راډيو رئيس ( د دوهم ځل لپاره ) : سلواغه، ۱۳۴۴ھ ش ( ۱۹۶۵م )
د قبايلو د مستقل رياست مرستيال : چنګاښ، ۱۳۴۵ھ ش ( ۱۹۶۶م )
د اطلاعاتو او کلتور وزير : غبرګولی، ۱۳۴۶ھ ش ( ۱۹۶۷م )
په ولسي جرګه کې د موسی کلا ولسوالۍ وکیل : ۱۳۵۳- ۱۳۴۸ھ ش ( ۱۹۶۹- ۱۹۷۴م )
د پښتو د بين المللي تحقيقاتو د مرکز اجير غړی : ۱۳۵۷ھ ش ( ۱۹۷۸م )
د افغانستان اکاډمۍ اجير غړی : کب، ۱۳۵۷ھ ش ( ۱۹۷۹م )
د صدارت مشاور د فوق رتبه په حیث : سلواغه، ۱۳۵۸ھ ش ( ۱۹۸۰م )
په لیبیا کې د افغانستان سفیر : زمری، ۱۳۵۹ھ ش ( ۱۹۸۰م ).

محترم بینوا لکه څنګه چې یادونه وشوه په ۱۳۱۸ھ ش کال د کابل ادبي ټولنې غړی او وروسته د ادبياتو د نوي جوړ شوي پوهنځي استاد وټاکل شول او په دې توګه د دوی په وینا “د لیکوالانو او د ذهني کارکونکو” په منځ کې داخل شو. له هغې نیټې وروسته په پښتو او دري ژبو يې تر شپيتو زيات کتابونه او آثار ليکلي دي چې د کابل ادبي ټولنې، پښتو ټولنې، د مطبوعاتو مستقل ریاست او د افغانستان د علومو اکاډمۍ له خوا تر (۵۰) ډېر ټوکونه چاپ شوي دي. ځینې آثار په مختلفو ژبو ژباړل، چاپ او تبصرې شوي دي. د دوو شوروي لیکوالانو مېرمن ګراسیمو او ښاغلې شکرالله عارف تاجکستانی د هغه د ځینو آثارو په ژباړلو او تشریح کولو سره خپل ځانګړي ادبي اسناد ترلاسه کړي دي. د محترم بینوا د کارونو په منځ کې په روسي ژبه کې د «وطنپالنې غورځنګ» په نوم یو کتاب په مسکو کې د مېرمن “ای.اس.گراسیمو” لخوا لیکل شوی. د هغه کتاب “پریشانه افکار” هم په روسي ژبه ژباړل شوی دی. د دوی کتاب “لندۍ” د ښاغلي نصرالله مبشر توري له خوا په عربي ژبه ژباړل شوی دی او د قاهرې په “الشعر” مجله کې د “من الادب الشعبی الافغانی” تر سرلیک لاندې خپور شو. د ښاغلي بینوا یو بل شعر د “زړه متروکه” په نوم په چک ژبه د مشهور چکوسلواک ساینس پوه ډاکټر “برژی پچکاه” لخوا په پریس “ Prace “ ورځپاڼه کې خپور شوی دی. د ښاغلي اسلانوف په انتخاب او هڅو د “کیسې او نکلونه” په نوم یو کتاب په مسکو کې خپور شوی دی. د “افغانستان” په مجله کې په آلماني ژبې د محترمې بینوا ځینې آثار یاد شوي دي.

چاپ شوی آثار :
ــــــــــــــــــــــــــــ

– پښتو کلی : د پښتو زده کوونکو لپاره درسي کتاب.
د چاپ کال: ۱۳۱۹-۱۳۲۰ هـ ش د پښتو ټولنې له خوا.

– باغوان : د تاګور د اشعارو د مجموعی ترجمه ده.
د چاپ کال: ۱۳۱۹هـ ش په طلوع افغان کې

– د منظوم کتاب مسافر ژباړه : په پښتو ژبه ژباړه د شعر په بڼه شوې ده. د مسافر کتاب علامه اقبال لیکلی دی.
د چاپ کال: ۱۳۲۱ هـ ش په انیس ورځپاڼه کې.

– پښتو د شاهانو په دربار کی : دا هغه رساله ده چې د مختلفو پاچاهانو په دربار کې د پښتو شاعرانو، لیکوالو او پوهانو د هڅونې او پالنې یادونه شوې ده.
د چاپ کال: ۱۳۲۲ هـ ش کالنی کال.

– پښتنی مېرمنی : د افغانستان (۱۱۸) ښځینه لیکوالې او شاعرې تذکره. د خوشحال خان جایزه د خپل زیږون په کال کې ګټونکی.
د چاپ کال: ۱۳۲۳ هـ ش د مطبوعاتو څانګه.

– د هوتکو په دوره کی پښتو : دا یو کوچنی رساله ده چې د هوتکي شاعرانو او مشرانو د پښتو ادب په اړه پام رااړولی دی.
د چاپ کال: ۱۳۲۴ هـ ش د کابل مجله

– طوق لعنت : دا يوه تمثیلی ډرامه ده چې په ١٣٢٤ هـ ش کال کې يې د مطبوعاتو جايزه وګټله.

– د غنمو وږی : یو منظوم رساله ده چی د احمد شاه بابا د تاجپوشی منظره رسموی.
د خپرېدو کال: د پښتو ټولنې له خوا ۱۳۲۵ هـ ش.

– میرویس نیکه : په یو ټوک کې، او د آریانا د دویمې جایزې ګټونکی.
د چاپ کال: ۱۳۲۵ هـ ش د پښتو ټولنې لخوا.

– د محترم بینوا لخوا د پیر محمد کاکړ د دیوان اصلاح، ترتیب، تدوین او مقابله.
د دیوان د خپریدو کال: ۱۳۲۵ هـ ش د پښتو ټولنې له خوا.

– چند آهنگ ملی پشتو: دا یو رساله په دري ژبه کې ده چې د (۶۴) پښتو سندرو د موسيقۍ یادښتونه لري.
د خپرېدو کال: ۱۳۲۵ هجري قمري کال.

– آریایی، دری، پښتو ویرنی : د آریایي، دري او پښتو د افسانو په اړه یوه مقاله.
د چاپ کال: ۱۳۲۵-۱۳۲۶ هـ ق کال په کالني کتابونو کې.

– ادبی فنون : دا د هغه درسونو ټولګه ده چې د ښاغلي بینوا لخوا په ۱۳۲۴ش کال کې د ادبیاتو پوهنځي د لومړي ټولګي لپاره تدریس شوي دي.
د چاپ کال: ۱۳۲۶ هـ ش د پښتو ټولنې له خوا.

– ویښ زلمیان : دا د ځینو ځوانانو او پوهانو د ټولنیزو او سیاسي فکرونو ټولګه ده.
د پاملرنې کال: ۱۳۲۶ هـ ش د پښتو ټولنې لخوا.

– پښتو څیړنی : دا کتاب د فرانسوي مشهور پوه ډاکټر “دار مستتر” لخوا په فرانسوی ژبه لیکل شوی او په دري ژبه د محترم ښاغلي سید قاسم رښتیا لخوا ژباړل شوی دی. ورپسې محترم پوهاند عبدالحی حبیبي او محترم بینوا پښتو ته ژباړلی دی.
د چاپ کال: ۱۳۲۶ هـ ش د پښتو ټولنې له خوا او په کابل مجله کې هم چاپ شوی دی.

– صدای وطن : يوه تمثيلي ډرامه چې په ١٣٢٦ هـ ش کال يې د څلورم ليکوال جايزه وګټله.

– برگ سبز : په دري ژبه کې یو طنزیه اثر چې په ١٣٢٦ لمريز کال کې يې دويمه جايزه وګټله.

– خوشحال خان خټک څه وایی : (په یوه ټوک کې) دا کتاب د لومړي ځل لپاره په بمبۍ کې د ښاغلي غلام حسن خان صافي په مرسته په محمدي مطبعه کې چاپ شوی دی. د خوشحال خان د دریم جایزې ګټونکی دی.
د چاپ کال: ۱۳۲۷ هـ ش د بلخ د اتحاديې شرکت له خوا.

– د رحمان بابا د دیوان تصحیح، ترتیب، تدوین او مقابله .
د دیوان د خپریدو کال: د پښتو ټولنې له خوا ۱۳۲۸هـ ش.

– آشیانه : دا يوه ټولنيزه ډرامه ده چې په ١٣٢٨ لمريز کال کې ليکل شوې ده.

– ځلمی شهید : یوه ډرامه ده چې په ١٣٢٨ لمريز کال کې ليکل شوې ده.

– نظری به پښتونستان : په دري ژبه یوه مقاله چې د پښتونستان په اړه لنډه څیړنه ده.
لومړی چاپ کال: ۱۳۲۹ هـ ق په کالنی کې او دوهم چاپ په جلا توګه.

– پښتونستان : د پښتونستان د خلکو تاریخ، جغرافیه، قومونه، او مبارزې.
د لومړۍ خپرونې کال: ۱۳۳۰ هـ ش د انیس په ورځپاڼه کې.
دوهم چاپ په همدې کال کې د مطبوعاتو مستقل ریاست د ادارې له خوا د کتاب په بڼه خپور شو.

– لیدران پښتونستان : دا رساله د دري په ژبه ده چې په هغه کې د معاصرو پښتنو مشرانو یادونه شوې ده. په ۱۳۳۱ هـ ش کې د خوشحال خان جایزه ګټونکی.
د لومړي چاپ کال: ۱۳۳۱ هـ ش په کالنی، دوهم ټوک په جلا توګه.

– د کاظم خان شیدا د دیوان تصحیح، ترتیب، تدوین او مقابله .
د دیوان د خپریدو کال: د پښتو ټولنې له خوا ۱۳۳۳ هـ ش.

– دوره’ هوتکی ها : د هوتکیانو تاریخ په دري ژبه په یوه ټوک کې. د دې کتاب پښتو ژباړه هم شوې ده. دې کتاب د خوشحال خان دوهمه جایزه وګټله.
د چاپ کال: ۱۳۳۵ هـ ش د افغانستان د تاریخ ټولنه لخوا.
په پښتو ژبه د چاپ کال: ۱۳۴۵ هـ ش د همدې تولنې لخوا.

– پریشانه افکار : دا د محترم بینوا صاحب د شعرونو يوه وړه ټولګه ده، چې (۲۲) شعرونه لري.
د خپرېدو کال: ۱۳۳۵ هـ ش د پښتو ټولنې له خوا.

– پښتو ته د گیتانجالی ژباړه : ګیتانجلي د لوی بنګالي فیلسوف او شاعر “رابیدرناتھ ټاګور” کتاب پښتو ته ژباړه.
د خپرېدو کال: ۱۳۳۶ هـ ش د راډیو د خپرونو څانګې له خوا. دا په انیس ورځپاڼه کې هم خپره شوې ده.

– خوشحال او پسرلی : دا یو کوچنی اثر دی چې د عبدالرؤف بینوا لخوا غوره شوي د خوشحال خان خټک رندانې شعرونه راټول شوي دي.
د خپرېدو کال: ۱۳۳۷ هـ ش د پښتون ږغ د مدیریت له خوا.

– لنډۍ : په دې ښکلي ډیزاین شوی کتاب کې د پښتو انتخاب شوې رباعیات په دري او انګلیسي ژبو ژباړل شوی دی. لنډی د موضوع له مخې ویشل شوي دي. انګلیسي ژباړه یې محترم ښاغلي محمد ابراهیم شریفی کړې ده. دا کتاب په دوهم ځل له اضافو او تبصرو سره خپور شوی دی.
د لومړۍ خپرونې کال: ۱۳۳۷ هـ ش د کابل راډیو له خوا.
د دوهم چاپ کال: ۱۳۵۷ هـ ش د پښتو څېړنو د نړیوال مرکز له خوا.

– د زړه خواله : د انتقادي او ټولنیزو نثرونو ټولګه چې ((۲۱ مکتوبونه پکښې شامل دي کوم چې محترم بینوا خپل خیالي ملګری ته لیکلی او په هغو کې يې د ټولنيزو دردونو په اړه د زړه څرګندونه کړې ده. هغه په ۱۳۴۰ هجري لمریز کال کې د لومړۍ کیسې جایزې ګټونکی دی.
د لومړي چاپ کال: ۱۳۳۸ هـ ش په اصلاح ورځپاڼه کې.
د کتاب په بڼه د دوهم ځل د چاپ کال : ۱۳۴۵ هـ ش د کتاب چاپ موسسه.

– پاچا خان : د خان عبدالغفار خان ژوندلیک له اردو څخه دري ته ژباړه. دا کتاب په اردو ژبه محترم ښاغلې فارغ بخاری لیکلی دی.
د چاپ کال: ۱۳۳۸ هـ ش د انیس په ورځپاڼه کې.

– پښتو قرائت : دا کتاب د پوهنې وزارت په غوښتنه د ښوونځیو د لسم ټولګي لپاره لیکل شوی دی او دوه ځله چاپ شوی دی.
د لومړي ټولګي د خپرولو کال: ۱۳۴۴ هـ ش د پوهنې وزارت له خوا.

– اوسنی لیکوال : په درې ټوکونو کې د پښتو ژبې (۲۲۹) معاصر لیکوالان د نثر او نظم له تخنیکونو سره پېژندل. دا کتاب د لیکوالۍ په برخه کې د لومړۍ جایزې ګټونکی دی.
د خپرېدو کلونه: لومړی ټوک ۱۳۴۰ هـ ش، دوهم ټوک ۱۳۴۱ هـ ش او دریم ټوک ۱۳۴۶ هـ ش، د پښتو نظم او پراختیا ادارې له خوا.

– المرأة الأفغانیة : دا اثر په عربي ژبه کې د محترم بینوا په هڅو او د استاد مصطفی مصري په مرسته په قاهره کې خپور شو.
د چاپ کال: ۱۳۴۲ هـ ش مطابق د ۱۹۶۴ هـ ش.

– افغانستان الیوم : یاد شوی کتاب په عربي ژبه د عبدالرؤف بینوا په هڅو او د محترم استاد مصطفی مصري په مرسته خپره شوه، دا هغه مهال چې نوموړی په قاهره کې د افغانستان د سفارت مطبوعاتي سلاکار و.
د چاپ کال: ۱۳۴۲ هـ ش.

– آثار افغانستان : دا کتاب په قاهره کې د عبدالرؤف بینوا په هڅو او د محترم استاد مصطفی مصري په مرسته چاپ شوی دی.
د خپرېدو کال: ۱۳۴۳هـ ش.

– اربعین حقیقه عن افغانستان : دا اثر په قاهره کې د عبدالرؤف بینوا په هڅو او د محترم استاد مصطفی مصري په مرسته خپور شو.
د خپرېدو کال: ۱۳۴۳هـ ش.

– هدیا العام الجدید : دغه کلیزه په قاهره کې د استاد بینوا د هڅو په پایله کې چاپ شوې ده.
د خپرېدو کال: ۱۳۴۴ هـ ش کال د ۱۹۶۶م.

– لغته البښتو (الپښتو) : د علامه عبدالحی حبیبی د یوی رسالی عربی ترجمه ده چی د استاد بینوا په زیار ترسره شوی او په قاهره کی چاپ شوه.

– د افغانستان نومیالی : د افغانستان د مشهورو کسانو پیژندنه. دا ارزښتناکه اثار، چې یوازې څلور ټوکونه یې د استاد بینوا د ژوند په وخت کې چاپ شوي، چې د “الف” له توري څخه تر “ب” پورې د مشهورو افغانانو نومونه لري. د خپرونې کال او په هر ټوک کې د مشهورو شخصیتونو شمیر :

لومړی ټوک: د نومیالو شمیر (۱-۵۰۰) د چاپ کال: ۱۳۵۳هـ ش د پښتو د پرمختیا او پیاوړتیا د آمریت لخوا.
دوهم ټوک: د نومیالو شمېر ( ۵۰۱- ۱۰۰۳ ) د چاپ کال: ۱۳۵۳هـ ش د پښتو د پرمختیا او پیاوړتیا د آمریت لخوا.
دریم ټوک : د نومیالو شمیر ( ۱۰۰۳- ۱۳۵۹ ) د چاپ کال: ۱۳۵۶هـ ش د پښتو د پرمختیا او پیاوړتیا د آمریت لخوا.
څلورم ټوک : د نومیالو شمیر ( ۱۳۶۰- ۱۷۶۸ ) د چاپ کال: ۱۳۶۰ ھ ش د نشرات ریاست لخوا.

– د افغانستان نیټه لیک : د افغانستان کرونولوژي له مسیح څخه د چنګیز د یرغل تر پیل پورې… په دوه ټوکونو کې.
د لومړي ټوک د چاپ کال : ۱۳۵۴ هـ ش.
د دوهم ټوک د چاپ کال: ۱۳۵۸ هـ ش د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي.

– متلونه : په پښتو کې متلونه، دري او انګلیسي ژباړې سره. په دې ټولګه کې (۴۵۰) متلونه د الفبا په ترتیب لست شوي دي.
انګلیسي ژباړه یې محترم عبدالمحمد شینواري کړې ده.
د چاپ کال: ۱۳۵۸ هـ ش د پښتو څېړنیز مرکز له خوا په دولتي مطبعه کې.

– خوشحال از زبان خوشحال : د خوشحال خان خټک په اړه په دري ژبه یوه وړه لیکنه. دا لیکنه په انیس ورځپاڼه کې خپره شوې ده.

– زوړ ګنهگار : یو انتقادي او ټولنیزه ډرامه چې په کندهار کې ننداره شوه. متن په کابل او پښتون ږغ مجلو کې خپور شوی دی.

– کار بر اصل : په دری ژبه کې ټولنیزه او انتقادي ډرامه چې د کابل په پوهنی ننداری کې نندارې ته وړاندې شوه. د دې ډرامې پښتو ژباړه د (اصلي کار) تر سرلیک لاندې په وږمه مجله کې خپره شوې ده.

– اشتباه : په دري ژبه هغه ټولنیزه ډرامه چې د کابل د جشن په صحنه کې انځور شوې وه.

– آشیانه’ عقاب : په دري ژبه یوه تاریخي او حماسی ډرامه چې په کابل ننداری کې ترسره شوه.

– زرنگ : په دري ژبه د راډیو ډرامه، چې د افغانستان په راډیو کې خپره شوه.

– آیاحکومت بیدار است : په دري ژبه ډرامه، د افغانستان په راډیو کې وښودل شوه. متن يې په پشتون ږغ مجله کې خپور شوی دی.

– ښه شپه : یو وړوکی اثر له یوه نېکمرغه کورنۍ څخه.

– د کلو رنځور : یوه سیاسی ډرامه ده.

د استاد بینوا ناچاپ اثار :
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

– د چین سفر : دا کتاب په ۱۳۳۶ هجري لمریز کال کې د ښاغلي بینوا له خوا لیکل شوی، چې له بده مرغه چاپ شوی نه دی.

– خوږه ژبه پښتو : په دري ژبه د پښتو ژبې صرف نحو. د دې اثر لاسوند د افغانستان په ملي آرشیف کې شتون لري.

– د پښتو لرغون او اوسنی ادب منتخبات : د کتاب نسخه د افغانستان د علومو په اکاډمۍ کې لیدل شوې، خو تر اوسه نه ده خپره شوې. په دې کتاب کې پښتو شاعران د هغوی د کلامونو له بېلګو سره معرفي شوي او درې برخې لري. په لومړۍ برخه کې (۴۸) شاعران، دویمه برخه (۲۴) شاعران او دریمه برخه (۲۷) شاعران لست شوی.

– ادبی وړانګی

– د پښتو د اوسنی ادب انتخاب : په دې کتاب کې (۲۰) پښتو شاعران او د دوی د کلامونو مثالونو سره یاد شوي دي. دا نسخه د افغانستان د علومو اکاډمۍ کې شتون لري.

– پښتو نخوا : په دې کتاب کې (۱۳۰۰۰) پښتو لغتونه د استاد خادم صاحب د کلام له مخې، د استاد بینوا له خوا راټول شوي دي.

– د جامی کتابښود : د حضرت جامي ژوندلیک او اثار په ۱۳۵۶ لمریز کال کې د مرحوم بینوا له خوا چمتو شوي.

– کچکول : په دې کې ادبي پارچی، متلونه او شعرونه شامل دي.

– آئينه سکندری : د “المعلقه المرضیه” دری ژباړه چې په ملي آرشیف کې شتون لري.

– فرهنگ دری به عربی : دا د لیبیا په طرابلس ښار کې تنظیم شوی و، خو تر اوسه یې نه دي خپاره شوي.

******

خلص سوانح مرحوم عبدالرؤف بینوا

نویسنده، شاعر و دانشمند افغانستان محترم عبدالرؤف بینوا در اول سنبله ۱۲۹۲ھ ش مصادف با ۱۲۳۲ ھ ق و ۲۳ اگست ۱۹۱۳م در یک خانواده فقیر علمی در شهر قندهار در کوچه سید حسن نزدیک خرقه مبارک تولد و در همانجا دوران طفولیت خود را سپری نمودند. پدر عبدالرؤف بینوا مفتی عبدالله مشهور به مفتی عبده به مدت ۳۳ سال در محکمه شهر قندهار مفتی بودند. پدر کلان شان ملا عبدالحق اخوند مشهور به استاد کُل به عمر ۸۰ سالگی فوت و در مقبره بزرگ قندهار در سمت شمالی عیدگاه دفن شده اند. از جمله آثار شان د کشاف البخاری، د قرآن عظیم الشأن د څورلسو سپاره تفسیر، پر اوقافو باندی یوه رساله و د سلم العلوم را میتوان نامبرد. برادر بزرگ مرحوم بینوا، استاد بزرگ و عالم مشهور افغانستان مرحوم مولانا عبدالکریم حقانی خود صاحب ۵۳ تألیفات اند.
در این خانواده علمی، فاضل عبدالرؤف بینوا تحصیلات شان را بصورت خصوصی آموختند تا اینکه در سال ۱۳۱۸ھ ش به سن ۲۶ سالگی داخل مأموریت رسمی شدند. ایشان سالیان زیادی به کار های مختلف رسمی چون مدیر، استاد پوهنتون، رئیس، مستشار، معین، وزیر، وکیل، عضو اکادمی علوم و سفیر مشغولیت داشتند و به دریافت مدال طلایی مینه پال بدرجه’ اول ( ۱۳۴۲ ھ ش ) و نشان های ستاره بدرجه’ دوم ( ۱۳۳۷ ھ ش ) نایل گردیدند. اما بینوا با آنهمه با نوایی همان بینوا بود که بود. تواضع و بشر دوستی درنهاد شان موجود و از تعصبات نژادی، قومی و لسانی وجود شان خالی بود.
محترم عبدالرؤف بینوا در روز جمعه، ۲۱ جدی ۱۳۶۳ھ ش مطابق ۱۱ جنوری ۱۹۸۵م در شهر نیو جرسی ( ایالات متحده امریکا ) فوت نموده و در همانجا به خاک سپرده شدند.
محترم عبدالرؤف بینوا در زندگی شان دو مرتبه ازدواج کردند. خانم اول شان از قندهار بودند و از ایشان دو فرزند داشتند، دختر بزرگ شان مرحومه ماه گل ایازی و پسر ارشد شان مرحوم عبدالقدوس بینوا، هر دو در زمانیکه محترم مرحوم استاد بینوا در قید حیات بودند وفات کردند.
از مرحومه ماه گل جان ایازی خانم محترم مرحوم داکتر عبدالفتاح ایازی ۷ فرزند، ۳ دختر که یکی شان فوت کرده است و ۴ پسر بجا مانده اند. از مرحوم عبدالقدوس جان بینوا ۲ پسر بجا مانده اند.
بعد از وفات خانم اول شان مرحوم آقای بینوا با خانم دوم شان ( مرحومه آمنه بینوا ) که از پدر و مادر نورستانی بوده اما خود شان در کابل کلان شده بودند ازدواج کردند و حاصل این ازدواج ۷ فرزند ( ۴ دختر و ۳ پسر ) بود.
دختر بزرگشان، از ازدواج دوم، مرحومه رونا غبار و پسر ارشد شان مرحوم هیواد بینوا هر دو فوت کرده اند. باقی فرزندان ( ۲ پسر و ۳ دختر و سه نواسه ) درخارج از وطن زندگی میکنند.
از مرحومه رونا جان غبار خانم اول محترم حشمت خلیل غبار دو فرزند دختر بجا مانده اند.

ماموریت های رسمی :
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

عضو انجمن ادبی کابل : جدی، ۱۳۱۸ھ ش ( ۱۹۳۹م )
استاد در فاکولته’ ادبیات : ۱۳۱۸-۱۳۱۹ھ ش ( ۱۹۳۹-۱۹۴۰م )
معاون مدیریت صحافت پښتو ټولنه : عقرب، ۱۳۱۹ھ ش ( .۱۹۴م )
مدیر صحافت پښتو ټولنه : حوت، ۱۳۱۹ھ ش ( ۱۹۴۱م )
مدیر مجله’ کابل : سرطان، ۱۳۲۰ھ ش ( ۱۹۴۱م)
معاون پښتو ټولنه افغان اکادمی : میزان، ۱۳۲۳ھ ش ( ۱۹۴۴م )
مدیر عمومی پښتو ټولنه : اسد، ۱۳۲۵ھ ش ( ۱۹۴۶م )
عضو انجمن تاریخ : حمل، ۱۳۳۰ھ ش ( ۱۹۵۱م )
مدیر عمومی نشرات داخلی ریاست مطبوعات : سنبله، ۱۳۳۱ھ ش ( ۱۹۵۲م )
اتشه’ مطبوعاتی افغانی در دهلی : حوت، ۱۳۳۱ھ ش ( ۱۹۵۳م )
رئیس رادیو کابل : ثور، ۱۳۳۵ھ ش ( ۱۹۵۶م )
عضو انجمن دوستی افغان و هند : دلو، ۱۳۳۶ھ ش ( ۱۹۵۸م )
عضو انجمن دوستی افغان و شوروی : دلو ۱۳۳۹ھ ش ( ۱۹۶۱م )
آمر اداره اطلاعات سفارت افغانی در قاهره : ثور، ۱۳۴۲ھ ش ( ۱۹۶۳م )
رئیس رادیو افغانستان ( مرتبه’ دوم ) : دلو، ۱۳۴۴ھ ش ( ۱۹۶۵م )
معاون ریاست مستقل قبایل : سرطان، ۱۳۴۵ھ ش ( ۱۹۶۶م )
وزیر اطلاعات و کلتور : جوزا، ۱۳۴۶ھ ش ( ۱۹۶۷م )
وکیل ولسوالی موسی قلعه در ولسی جرگه : ۱۳۵۳-۱۳۴۸ھ ش ( ۱۹۶۹-۱۹۷۴م )
عضو اجیر مرکز تحقیقات بین المللی پښتو : ۱۳۵۷ھ ش ( ۱۹۷۸م )
عضو اجیر اکادمی افغانستان : حوت، ۱۳۵۷ھ ش ( ۱۹۷۹م )
مشاور صدارت بحیث فوق رتبه : دلو، ۱۳۵۸ھ ش ( ۱۹۸۰م )
سفیر افغانستان در لیبیا : اسد، ۱۳۵۹ھ ش ( ۱۹۸۰م ).

محترم بینوا طوری که ذکر شد در سال ۱۳۱۸ھ ش به عضویت انجمن ادبی کابل و بعد تر به استادی فاکولته’ جدیدالتأسیس ادبیات تعیین گردیدند وبدین ترتیب به گفته’ خود شان “به سلک چیز نویسان و زمره’ کاریگران ذهنی” راه یافتند. از آن تاریخ ببعد بیش از شصت کتاب و رساله به زبان های پشتو و دری نگاشته که بیش از پنجاه جلد آن توسط انجمن ادبی کابل، پښتو ټولنه، ریاست مستقل مطبوعات و اکادمی علوم افغانستان به طبع رسیده اند. بعضی آثار محترم بینوا به زبان های مختلف ترجمه، چاپ و مورد تبصره و تشریح قرار گرفته اند. از آن جمله دو تن از نویسندگان شوروی خانم گراسیمو و آقای شکرالله عارف تاجکستانی اسناد تخصصی ادبی خود را بذریعه’ ترجمه و تشریح بعضی آثار وی بدست آورده اند . از جمله آثار محترم بینوا کتابی بزبان روسی بنام “نهضت وطن پرستی” در ماسکو به تألیف خانم “ای.اس.گراسیمو” نوشته شده است. کتاب “پریشانه افکار” وی هم بزبان روسی به نظم ترجمه شده است. کتاب “لنډی” شان توسط آقای نصرالله مبشر طرازی به عربی ترجمه و در مجله “الشعر” قاهره تحت عنوان “من الادب الشعبی الافغانی” چاپ شده است. شعر دیگری از محترم بینوا به عنوان د “زړه متروکه” توسط دانشمند مشهور چکوسلواکی داکتر “برژی پیچکاه” به زبان چکی در اخبار Prace به نشر رسیده است. کتابی بنام “کیسې او نکلونه” به انتخاب و اهتمام آقای اسلانوف در ماسکو چاپ شده است. بعضی از آثار محترم بینوا بزبان آلمانی در مجله’ “افغانستان” مورد تبصره قرار گرفته است .

از آثار مطبوع عبدالرؤف بینوا اینها را میتوان نام برد:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

– پښتو کلی : کتاب درسی برای نو آموزان پشتو.
سال چاپ: ۱۳۱۹-۱۳۲۰ ھ ش توسط پښتو ټولنه .

– باغوان : ترجمه’مجموعی از اشعار تاگور است.
سال چاپ : ۱۳۱۹هـ ش در طلوع افغان.

– ترجمه’ کتاب منظوم مسافر : ترجمه به زبان پشتو به صورت منظوم صورت گرفته است. کتاب مسافر نوشته’ علامه اقبال است .
سال نشر: ۱۳۲۱ ھ ش در روزنامه انیس .

– پښتو د شاهانو په دربار کی : رساله ایست که در آن از تشویق و نوازش شاعران، نویسندگان و دانشمندان پشتو در دربار های شاهان مختلف ذکر شده است .
سال نشر: ۱۳۲۲ ھ ش در سالنامه’ کالنی .

– پښتنی مېرمنی : تذکره (۱۱۸) زن نویسنده و شاعره های افغانستان. برنده جایزه’ خوشحال خان در سال طبع آن .
سال طبع: ۱۳۲۳ ش از طرف ریاست مطبوعات .

– د هوتکو په دوره کی پښتو : رساله ای کوچکیست که توجه شاعران و بزرگان هوتکی را در مورد ادب پشتو ذکر میکند .
سال چاپ: ۱۳۲۴ ش در مجله کابل .

– طوق لعنت : درام تمثیلی است که در سال ۱۳۲۴ ھ ش جایزه مطبوعات را برنده شده است .

– د غنمو وږی : رساله’ منظومه ای در ترسیم منظره’ تاجپوشی احمد شاه بابا.
سال طبع: ۱۳۲۵ ھ ش از طرف پښتو ټولنه.

– میرویس نیکه : در یک جلد و برنده جایزه دوم آریانا.
سال طبع: ۱۳۲۵ ش از طرف پښتو ټولنه.

– تصحیح، ترتیب، تدوین و مقابله’ دیوان پیر محمد کاکړ توسط محترم بینوا.
سال طبع دیوان: ۱۳۲۵ ھ ش از طرف پښتو ټولنه.

– چند آهنگ ملی پشتو: رساله ای در شرح (۶۴) آهنگ پشتو با نوت های موسیقی، به زبان دری است .
سال نشر: ۱۳۲۵ ھ ش در سالنامه کالنی .

– آریایی، دری، پښتو ویرنی : رساله ای در مورد مرثیه های آریایی، دری و پشتو .
سال طبع: ۱۳۲۵-۱۳۲۶ ھ ش در سالنامه ها .

– ادبی فنون : مجموعه ای از درس هایست که محترم بینوا برای صنف اول فاکولته ادبیات در سال ۱۳۲۴ش تدریس کرده اند .
سال چاپ: ۱۳۲۶ ھ ش توسط پښتو ټولنه .

– ویښ زلمیان ( جوانان بیدار ) : مجموعه ای از افکار اجتماعی و سیاسی بعضی جوانان و دانشمندان است .
سال اهتمام: ۱۳۲۶ ھ ش توسط پښتو ټولنه .

– پښتو څیړنی : این کتاب توسط دانشمند مشهور فرانسه داکتر “دار مستتر” بزبان فرانسوی نوشته شده است که توسط محترم سید قاسم رښتیا به دری ترجمه شده است. بعدا” محترم پوهاند عبدالحی حبیبی و محترم بینوا یکجا آنرا بزبان پشتو ترجمه کرده اند.
سال چاپ: ۱۳۲۶ ھ ش از طرف پښتو ټولنه و همچنان نشر در مجله کابل

– صدای وطن : درام تمثیلی که در سال ۱۳۲۶ ھ ش جایزه’ چهارم تالیف را برده است .

– برگ سبز : یک اثر ظنز و فکاهی بزبان دری که در سال ۱۳۲۶ ھ ش جایزه’ دوم تالیف را برده است .

– خوشحال خان خټک څه وایی : در ) یک جلد )، این کتاب اولین مرتبه در بمبئی به کمک محترم غلام حسن خان صافی در چاپخانه محمدی چاپ شده است. دریافت کننده’ جایزه سوم خوشحال خان است.
سال چاپ: ۱۳۲۷ ھ ش از طرف شرکت اتحادیه’ بلخ .

– تصحیح، ترتیب، تدوین و مقابله’ دیوان رحمان بابا توسط محترم بینوا .
سال چاپ دیوان: ۱۳۲۸ ھ ش از طرف پښتو ټولنه .

– آشیانه : درام اجتماعی است در سال ۱۳۲۸ ھ ش نوشته شده.

– ځلمی شهید : درامیست که در سال ۱۳۲۸ ھ ش نوشته شده است.

– نظری به پښتونستان : رساله ای به زبان دری که در مورد پشتونستان تحقیقات اجمالی شده است .
سال چاپ اول: ۱۳۲۹ ھ ش در کالنی و چاپ دوم بصورت جداگانه

– پښتونستان : تاریخ، جغرافیا، قبایل، رجال و مبارزات مردم پشتونستان .
سال چاپ اول: ۱۳۳۰ ھ ش در روزنامه انیس .
چاپ دوم بصورت کتاب در عین سال از طرف ریاست مستقل مطبوعات .

– لیدران پښتونستان : رساله ایست بزبان دری که در آن از بزرگان معاصر پشتونستان یاد شده است. برنده’ جایزه’ خوشحال خان در سال ۱۳۳۱ ھ ش .
سال چاپ اول: ۱۳۳۱ ھ ش در سالنامه کالنی، مرتبه’ دوم بصورت جداگانه .

– تصحیح، ترتیب، تدوین و مقابله’ دیوان کاظم خان شیدا توسط محترم بینوا .
سال چاپ دیوان: ۱۳۳۳ ھ ش از طرف پښتو ټولنه .

– دوره’ هوتکی ها : تاریخ هوتکی ها به زبان دری در یک جلد . ترجمه’ پشتو این کتابی نیز صورت گرفته است. این کتاب جایزه’ دوم خوشحال خان را برده است .
سال طبع دری: ۱۳۳۵ ھ ش از طرف د افغانستان د تاریخ ټولنه .
سال طبع پشتو: ۱۳۴۵ ھ ش از طرف تولنه’ متذکره .

– پریشانه افکار : مجموعه’ کوچکی از اشعار محترم بینوا است که شامل (۲۲) شعر است .
سال طبع: ۱۳۳۵ ھ ش از طرف پښتو ټولنه .

– ترجمه’ پشتو گیتانجالی : ترجمه’ گیتانجالی کتاب فیلسوف و شاعر بزرگ بنگالی “رابیدر ناتھ تاگور” به پشتو .
سال چاپ: ۱۳۳۶ ھ ش از طرف شعبه نشراتی راد یو . در روزنامه’ انیس هم به نشر رسیده است .

– خوشحال او پسرلی : اثر کوچکیست که در آن اشعار رندانه’ خوشحال خان خټک به انتخاب عبدالرؤف بینوا جمع شده است .
سال چاپ: ۱۳۳۷ ھ ش از طرف مدیریت پشتون ږغ .

– لنډی : درین کتاب، رباعیات انتخابی پشتو با ترجمه’ د ری و انگلیسی به صحافت زیبا و مصور آمده است. رباعیات نظر به موضوع تقسیم بندی شده اند. ترجمه’ انگلیسی آن توسط محترم محمد ابراهیم شریفی انجام گرفته است. این کتاب مرتبه’ دوم هم با زیادات و تعلیقات چاپ شده است .
سال چاپ مرتبه اول : ۱۳۳۷ ھ ش از طرف رادیو کابل .
سال چاپ مرتبه دوم : ۱۳۵۷ ھ ش از طرف مرکز بین المللی پښتو څیړنو .

– د زړه خواله : مجموعه ای از پارچه های نثر انتقادی و اجتماعی که شامل ( ۲۱ ) مکتوب است که محترم بینوا به دوست فرضی خود نوشته و در آنها راجع به درد های اجتماعی درد دل کرده اند. برنده’ جایزه اول داستان در سال ۱۳۴۰ ھ ش است.
سال نشر مرتبه’ اول : ۱۳۳۸ ھ ش در روزنامه اصلاح .
سال چاپ در مرتبه’ دوم بصورت کتاب : ۱۳۴۵ ھ ش از طرف موسسه چاپ کتاب .

– پاچا خان : ترجمه’ شرح حال خان عبدالغفار خان از اردو به دری. این کتاب بزبان اردو نوشته’ محترم فارغ بخاری است .
سال نشر: ۱۳۳۸ ھ ش در روزنامه انیس .

– پښتو قرائت : این کتاب برای صنوف دهم مکاتب نظر به خواهش وزارت معارف نوشته شده و دو مرتبه چاپ شده است .
سال چاپ مرتبه’ اول: ۱۳۴۴ ھ ش از طرف وزارت معارف .

– اوسنی لیکوال : در سه جلد، معرفی ( ۲۲۹ ) نفر نویسندگان معاصر زبان پشتو با فنون نظم و نثر. این کتاب برنده’ جایزه’ اول در تالیف میباشد .
سال های طبع: جلد اول ۱۳۴۰ ھ ش، جلد دوم ۱۳۴۱ ھ ش و جلد سوم ۱۳۴۶ھ ش از طرف مدیریت بزرگ نظم و انکشاف پشتو .

– المرأة الأفغانیة : این اثر بزبان عربی به اهتمام محترم بینوا و به کمک استاد محترم مصطفی مصری در قاهره چاپ شده است .
سال چاپ: ۱۳۴۲ ھ ش مطابق ۱۹۶۴ م .

– افغانستان الیوم : کتاب مذکور بزبان عربی به اهتمام عبدالرؤف بینوا و کمک استاد محترم مصطفی مصری زمانیکه ایشان مستشار مطبوعاتی سفارت افغانی در قاهره بودند، چاپ شد ه است .
سال چاپ: ۱۳۴۲ ھ ش .

– آثار افغانستان : این کتاب هم به اهتمام عبدالرؤف بینوا و کمک استاد محترم مصطفی مصری در قاهره به چاپ رسیده است .
سال چاپ: ۱۳۴۳ ھ ش .

– اربعین حقیقه عن افغانستان : این اثر در نتیجه کوشش عبدالرؤف بینوا و معاونت استاد محترم مصطفی مصری در قاهره چاپ شده است .
سال چاپ: ۱۳۴۳ ھ ش .

– هدیا العام الجدید : این تقویم در نتیجه کوشش محترم بینوا در قاهره به چاپ رسیده است .
سال چاپ: ۱۳۴۴ ھ ش مطابق ۱۹۶۶م .

– لغته البښتو (الپښتو) : ترجمه’عربی رساله ای از علامه عبدالحی حبیبی است که به کوشش استاد بینوا در قاهره چاپ شده است.

-د افغانستان نومیالی : معرفی مشاهیر افغانستان . این اثر با ارزش که تنها چهار جلد آن در وقتیکه استاد بینوا در قید حیات بودند، چاپ شده بودند که نام های مشاهیر افغانستان از حرف “الف” تا پایان حرف “ب” را در بر دارند. تعداد سال چاپ و تعداد مشاهیر درهر جلد :
جلد اول : تعداد مشاهیر ( ۱- ۵۰۰ ) سال چاپ: ۱۳۵۳ ھ ش از طرف آمریت انکشاف و تقویه’ پشتو .
جلد دوم : تعداد مشاهیر ( ۵۰۱- ۱۰۰۳ ) سال چاپ: ۱۳۵۳ ھ ش از طرف آمریت انکشاف و تقویه’ پشتو .
جلد سوم: تعداد مشاهیر ( ۱۰۰۳- ۱۳۵۹ ) سال چاپ : ۱۳۵۶ ھ ش از طرف آمریت انکشاف و تقویه’ پشتو .
جلد چهارم : تعداد مشاهیر ( ۱۳۶۰- ۱۷۶۸ ) سال چاپ: ۱۳۶۰ ھ ش از طرف ریاست نشرات .

– د افغانستان نیټه لیک : کرنولوجی افغانستان از زمان قبل المیلاد المسیح تا آغاز هجوم چنگیز…. در دو جلد .
سال چاپ جلد اول: ۱۳۵۴ ھ ش .
سال چاپ جلد دوم: ۱۳۵۸ ھ ش از طرف پوهنتون زبان و ادبیات کابل .

– متلونه : ضروب الامثال در پشتو با ترجمه’ دری و انگلیسی. در این مجموعه ( ۴۵۰ ) ضرب المثل به ترتیب الفبا آمده است. ترجمه’ انگلیسی آن توسط محترم عبد المحمد شینواری انجام پذیرفته است .
سال چاپ: ۱۳۵۸ھ ش از طرف مرکز تحقیقاتی پشتو در مطبعه’ دولتی .

– خوشحال از زبان خوشحال : رساله ای کوچکی بزبان دری در باره خوشحال خان خټک . این رساله در روزنامه’ انیس به نشر رسیده است .

– زوړ ګنهگار : درام انتقادی و اجتماعی به زبان پشتو که در پوهنی ننداری قندهار به نمایش گذاشته شده بود. متن در مجله های کابل و پشتون ږغ به نشر رسیده است .

– کار بر اصل : درام اجتماعی و تنقیدی بزبان د ری که در پوهنی ننداری کابل به نمایش گذاشته شده بود. ترجمه’ پشتو این درام تحت عنوان ( اصلی کار ) در مجله وږمه چاپ شده است .

ـ اشتباه : درام اجتماعی بزبان دری که در صحنه’ جشن کابل تمثیل شده بود .

– آشیانه’ عقاب : درامیست تاریخی و حماسی بزبان دری که در کابل ننداری تمثیل شده بود .

– زرنگ : رادیو درامیست بزبان دری و در رادیو افغانستان تمثیل شده بود .

– آیاحکومت بیدار است : درامیست بزبان دری که در رادیو افغانستان به نمایش گذارده شده بود. متن آن در مجله پشتون ږغ چاپ شده است .

– ښه شپه : اثر کوچکیست که درآن زندگی یک خانواده’ سعادتمند تمثیل شده است.

– د کلو رنځور : یک درامه’ سیاسی است.

آثار چا‍پ نا شده’ آقای بینوا :
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

– د چین سفر : این کتاب توسط محترم بینوا در سال ۱۳۳۶ ھ ش نوشته شده است، متاسفانه چاپ نشده است .

– خوږه ژبه پښتو : صرف نحو زبان پښتو به زبان دری. نسخه’ خطی این اثر در آرشیف ملی افغانستان موجود است .

– د پښتو لرغون او اوسنی ادب منتخبات : نسخه’ خطی کتاب در اکادمی علوم افغانستان دیده شده اما هنوز به چاپ نرسیده است. در این کتاب شاعران پشتو با نمونه های کلام شان معرفی شده اند و ۳ قسمت دارد. در قسمت اول (۴۸) شاعر، قسمت دوم (۲۴) شاعر و قسمت سوم (۲۷) شاعر ذکر شده اند .

– ادبی وړانګی

– د پښتو د اوسنی ادب انتخاب : در این کتاب (۲۰) شاعر پشتو با نمونه’ کلام شان ذکر شده اند. نسخه’ خطی در اکادمی علوم افغانستان موجود است .

– پښتو نخوا : در این کتاب (۱۳۰۰۰) لغت پشتو، به قول استاد خادم صاحب، توسط استاد بینوا جمع آوری شده است. نسخه’ خطی این کتب پیدا نشده است.

– د جامی کتابښود : بیوگرافی و آثار حضرت جامی توسط مرحوم بینوا در سال ۱۳۵۶ھ ش تهیه شده است که تا حال چاپ نشده است.

– کچکول : شامل پارچه های ادبی، ضروب الامثال و اشعار است که هنوز چاپ نشده است .

– آئينه سکندری : ترجمه’ دری “المعلقه المرضیه” که نسخه’ خطی آن در ارشیف ملی موجود است .

– فرهنگ دری به عربی : در شهر طرابلس در لیبیا ترتیب داده شده است اما هنوز به چاپ نرسیده است .

******

A Brief Biography of The Late Abdul Rauf Benawa

Poet, author, writer and social activist Abdul Rauf Benawa was born on twenty third of august of 1913 in a poor but learned family in Kandahar and spent most of his youth over there. His father mufti Abdullah was famous as “mufti Abdah” and worked in the court of Kandahar city for 33 years. His grandfather and brother were famous authors in their own rights. He finished his studies privately at home and at age of twenty six he started his first official job. He was appointed to many different posts through his working years and in his years of official duties he obtained the golden “Mina Paal” and “Star” prize medals. But Mr. Benawa was always true to his name and remained a humble and humane person all his life. He was free from fanaticism of any kind. Abdul Rauf Benawa passed away on January-11-1985 and buried in New Jersey, United States of America.

Official Duties:

Member of the Literary Society in (1939)
Teacher of Literature at the university (1939-1940)
Deputy of Publications Department in Pashto Tolana (1940)
Director of Publications Department in Pashto Tolana (Mar.,1941)
Editor of Kabul Magazine (Jun.,1941)
Deputy of Pashto Tolana Afghan Academy (1944)
General Director of Pashto Tolana (1946)
Member of History Society (1951)
General Director of Publication in Press Department (1952)
President of Radio Afghanistan (1956)
Member of Afghan-India Friendship Society (1958)
Member of Afghan- Soviet Friendship Society (1961)
Cultural Councillor at Afghan Embassy in Cairo (1963)
President of Radio Afghanistan (second time), (1965)
Deputy of Independent Directorship of Tribes (1966)
Minister of Information and Culture (1967)
Member of the Afghan Parliament (1969-1974)
Member of International Center of Pashto Language (1978)
Member of Afghanistan Academy (1979)
Adviser to the Premiership (1980)
Afghan Ambassador to Libya (1980)

Literary Works:

– Pashto Kelay: Pashto for the beginners
– Gardener (Baaghwan ): Translation of some of Rabindranath Tagore’s poems
– Traveller ( Musafir ): Pashto translation of Allama Iqbal’s work
– Pashto In The Court of The Kings ( Pashto De Shahano Pa Darbar Kae )
– Pashtun Women ( Pashtanae Maermunae )
– Pashto In Hotaks Period ( De Hotako Pa Dawra Kae Pashto )
– Bond Of Curse ( Tawq La’anat )
– Ear Of Corn ( De Ghanemo Wugae )
– Grandfather Mirwais ( Mirwais Neka )
– Collection, correction and collation of Pashto Poems of “Peer Mohammad Kakar”
– A Few Pashto National Songs ( Chand Aahang Mili Pashto )
– Elegies in Aryan, Dari and Pashto languages ( Aryaee, Dari aw Pashto Weerani )
– Literary Arts ( Adabi Funoon )
– Awake Youths ( Waish Zalmeian )
– Pashto Research (Serenae )
– The Country’s Voice ( Sadaye Watan )
– Green leaf ( Barge Sabz )
– What Does Khushal Khan Khattak Say? ( Khushal Khan Khattak Se Waiy? )
– Collection, correction and collation of Pashto Poems of “Rahman Baba”
– Nest ( Aasheyana )
– Zalmi Martyr ( Zalmay Shaheed )
– Pushtunistan At A Glance ( Nazaray Ba Pushtunistan )
– Pushtunistan
– Leaders Of Pushtunistan ( Leaderaan Pushtunistan )
– Collection, correction and collation of Pashto Poems of “Kazim Khan Shaida”
– The Hotaks Period ( Dawraye Hotaki Haa )
– Anxious Thoughts ( Preshana Afkaar )
– Translation of “Gitanjali”, the work of Bengali poet Rabindernath Tagore, to Pashto
– Khushal And Spring ( Khushal And Pesarlai )
– Anonymous Pushto Couplets ( Landey )
– Confession of The Heart ( De Zra Khwala )
– Pacha Khan ( Pacha Khan )
– Pashto Textbook ( Pashto Qera’at )
– Contemporary Writers ( Osanai Leekwaal )
– Woman Of Afghanistan ( Al-marat-el-Afghania ), in Arabic
– Afghanistan Today ( Afghanistan Al-Yaum ), in Arabic
– The Relics Of Afghanistan ( AAsaar Afghanistan ), in Arabic
– Forty Truths On Afghanistan ( Arbaein Haqeeqat An Afghanistan ), in Arabic
– New Year’s Gift, calendar( Hadyea Al-Aam Al-Jadid ), in Arabic
– Vocabulary Pashto ( El- Loghatel Pashto ), Translation of a pamphlet of allama Abdulhai Habibi into Arabic
– Celebrated People Of Afghanistan ( De Afghanistan Noomyalay )
– Chronological Notes On Afghanistan ( De Afghanistan Naita Lek )
– Pashto Proverbs ( Pashto Mataloona )
– Khushal In His Own Language ( Khushal Az Zabaan Khushal )
– The Old Sinner ( Zowar Gunahgaar )
– Fundamental Work ( Kaar Bar Asl or Asli Kaar )
– Mistake ( Ishtebah )
– The Nest Of The Eagle ( Aashyana-e-Oqaab )
– Clever ( Zerang )
– Is The Government Awake? ( Aaya Hukoomat Bedaar ast? )
– Good Night ( Sha Eshpa )
– Kalo Ranzore

The Unpublished Works:

– The Journey To China ( De Cheen Safar )
– The Sweet Language Pashto ( Khwaja Djeba Pashto )
– Selected Old And New Pashto Literature ( De Pashto Larghun Aw Osanai Adab Muntakhebaat )
– Literary Rays ( Adabi Wrangae )
– Selected Current Pashto Literature ( De Pashto De Osanai Adab Entekhab )
– Pukhtunkhwa
– The Jami ‌Bibliography ( De Jami Ketabshoad )
– Dervish’s Cup ( Kachkole )
– Dari translation of “Al-Mualaqa Al-Marzia” ( Aaeenaye Sikandari )
– Dari-Arabic Dictionary

د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه

د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :

Support Dawat Media Center

If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320

Comments are closed.