آيا د افغانستان الوتکي تاجيکستان او ازبکستان ته ورکول کېږي؟

95
19 ساعتونه مخکې

پروسږکال، د طالبانو لخوا د کابل د نیولو پرمهال افغان پيلوټانو نژدې ۵۰ چورلکي او جنګي الوتکي ګاونډیو هیوادونو تاجيکستان او ازبکستان ته ولېږدولې، چي تراوسه يې برخلیک ناڅرګند دی.

د «پولیتیکو» په نامه یوې امریکايي ورځپاڼي خبر ورکړی دی چي امریکايي چارواکي په دې اړه په خبرو اترو بوخت دي، ترڅو له تروريزم سره د مبارزې په موخه یادي الوتکي تاجيکستان او ازبکستان ته ورکړي.

ورځپاڼي د امریکا د دفاع وزارت د یو لوړ پوړي چارواکي له قوله لیکلي، د هیواد چارواکي يې بېله څه ویلو په دې لټه کي دي چي یادي الوتکي په هغو سیمو کي، د فشار د یوې الې په توګه وکاروي، چيري چي امریکايي سرتیري نه سته، هلته خپل حضور پیداکړي.
طالب چارواکو په وار، وار ویلي دي چي یادي الوتکي د افغانستان دي، او له تاجيکستان او ازبکستان څخه يې غوښتي، ترڅو بیرته يې دوی ته ورکړي، خو تراوسه دواړو هیوادونو د طالبانو دغي غوښتني ته ځواب نه دی ویلی. د امریکا متحده ایالاتو حکومت هم تراوسه په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښوولی.

د امریکا متحده ایالاتو د مرکزي قومندانۍ قومندان جنرال مایکل کوریلا په جون میاشت کي په تاجيکستان کي ویلي ول: «دا طیارې افغانستان ته بیرته نه ورکول کېږي، ځکه په طالبانو پوري اړه نه لري.»
نوموړي په هغه وخت کي ویلي ول: «د دغو الوتکو د ساتني او سمي ګټي اخیستني په موخه» د تاجيکستان له حکومت سره خبري کوي.
د سیاسي چارو کارپوه حکمت الله حکمت دویچه ویله ته وویل: «د افغانستان د مخکني حکومت او امریکا ترمنځ په ځانګړي ډول امنیتي تړون ته په کتو دغه الوتکي د افغان ولس ملکیت دی او امریکا حق نه لري چي دریم هیواد ته يې ورکړي.»

طالب جنګیالي د کابل له سقوط وروسته په یوې پوځي چورلکه کې ناست دي، کال ۲۰۲۱ د اګست ۳۱
طالب جنګیالي د کابل له سقوط وروسته په یوې پوځي چورلکه کې ناست دي، کال ۲۰۲۱ د اګست ۳۱انځور: WAKIL KOHSAR/AFP/Getty Images

خو دا چي تر اوسه پوري نړيوالو د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، نو له حقوقي اړخه ځیني ابهامات لري. د سیاسي چارو کارپوه طارق فرهادي په دې اړه دویچه ویله ته وویل: «امریکایان وايي چي موږ د افغانستان مخکني دولت ته دغه تجهیزات ورکړي ول، نه د طالبانو حکومت ته، په داسي حال کي چي ځيني طالب چارواکي لا تراوسه هم د امریکا له خوا د تروریزم په تورلیسټ کي شامل دي او د هغوی حکومت نړيوال مشروعیت نه لري، نوهمدا سبب دی چي دغه الوتکي به طالبانو ته نه ورکول کېږي.»
ازبکستان او تاجيکستان د شوروي اتحاد غړي ول نو اوس د روسيې دودیز متحدان دي. روسیه په تاجيکستان کي یوه لویه نظامي اډه لري او دغه هیوادونه قصدا خپل «حیاط خلوت» یا په عامه اصطلاح داسي نژدې ملګري يې ګڼي، چي هرڅه يې سره شریک دي.

ښاغلی حکمت د امریکا او روسيې ترمنځ دغه ناندرۍ د دې سبب ګڼي چي امریکا يې یادو دوو هیوادونو ته د طیارو ورکولو ته لېواله کړې ده.
حکمت زیاتوي: «امریکایانو د تاجيکستان له دولت سره په دریو غونډو کي په تاجيکستان کي د یوې اډي د جوړولو وړاندیزونه کړي دي، خو پر دوی د روسيې نفوذ د دې سبب سوی دی چي د امریکا دغه غوښتنه و نه مني.»
فرهادي هم ورته خبره کوي او وايي چي د امریکا او روسیې ترمنځ ناندرۍ د دې سبب سوي دي چي امریکا يې یادو هیوادونو ته د افغان طیارو پر ور سپارولو فکر کولو ته لېواله کړې ده.»
امریکا متحده ایالاتو ویلي دي چي له افغانستان څخه د خپلو سرتیرو له را ایستلو څخه وروسته حالت څاري او که چیري اړتیا سوه، نو د تروریزم پر وړاندي به له دباندي څخه عملیات کوي.
شننونکي وايي چي امریکا د تروریزم پر وړاندي مبارزې او د افغانستان حالاتو څارولو ته اړه ده چي افغانستان ته نژدې یوه اډه ولري.

محمد ابراهیم مهدوي- دویچه ویله

د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه

د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :

Support Dawat Media Center

If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320

Comments are closed.