په سوداګریزو او اقتصادي اړیکو کې پر افغانستان د پاکستان تازه فشارونه

624

افغان سوداګر وايي چې پاکستان هڅه کوي چې افغانستان د منځنۍ اسیا پرځای یو ځل بیا پر پاکستان خپله تکیه ډېره کړي. پاکستان په دې ترڅ کې د آپټا د یوه نوي تړون د لاسلیکولو هڅه کوي.

د پخواني ولسمشر اشرف غني حکومت ادعا کوله چې پر پاکستان د اقتصادي او سوداګریزې تکیې کمېدو په موخه یې د منځني اسیا له هيوادونو سره سوداګري ډېره کړې.

دغه راز، چاه بهار بندر یې بل مهم بدیل باله چې له مخې به یې افغان سوداګرو ته صادرات او واردات خورا اسانیږي.

د آپټا نوی تړون

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته سوداګر وایي، له طالبانو سره د پاکستان د ژورو اړیکو له مخې دغه هيواد غواړي افغانستان یو ځل بیا د هغوی تر سوداګریز او اقتصادي انحصار لاندې راشي.

Afghanistan | Pakistan | Grenzübergang in Torkham

ویل کیږي چې پاکستان غواړي له افغانستان سره د آپټا نوی تړون لاسلیک کړي، خو په دغه تړون کې د پاکستان بنسټیز فشار څه دی؟

د ننګرهار د سوداګری خونې مدیره پلاوي غړي زلمي عظیمي په دې اړه دویچه ویله ته وویل: «د افغانستان او پاکستان حکومتونو داسې وینا کړې، دغه نوی د آپټا تړون چې دواړه حکومتونه به یې معاهده کوي، داسې ویل کیږي چې پاکستان داسې فشار راوړي چې زموږ لارۍ موټر باید د افغانستان ټولو ولایتونو ته ولاړ شي افغان لارۍ موټرو ته به هم اجازه ورکوي، د ټرانسپورټ برخه کې نوې خبرې دې حد ته رسېدلي.»

اوسمهال په سوداګریزو توکو بار پاکستاني باروړونکي موټر يوازي د سوداګریز بندر اړوند ولایت تر مرکزه توکي لېږدولی شي او له هغه ځایه په افغاني موټرو کې باریږي.

دغه راز، افغان باروړونکي موټر هم خپل صادراتي توکي یوازي تر پېښوره لېږدولی شي.

آیا له منځنۍ اسيا سره په سوداګرۍ کې هم توپیر راغلی؟

وروسته له هغې چې پاکستان په سوداګرۍ او ټرانزیټ برخو کې ستونزې جوړولې افغان سوداګر اړ وو چې ډېر سوداګریز توکي په ځانګړي ډول خوراکي او ساختماني توکي د پاکستان پر ځای د منځنۍ آسیا هيوادونو له لارې افغانستان ته راولېږدوي.

Afghanistan Pakistan gemeinsame Messe in Kabul 28.11.2013

اقتصادي شنونکي وايي، له پاکستان سره د افغانستان سوداګري تر نیمايي راښکته کېدو دغه هيواد ته ستر زیان اړولی.

د شنونکو په باور په افغانستان کې د وروستي بدلون څخه په ګټه اخېستنې پاکستان غواړي خپل اقتصادي زیان جبران کړي.

عظیمي وايي: «زموږ بانکي نظام فلج دی، مخکې مو د بانک له لارې بهر ته پیسې لېږلې اوس یې د صرافانو له لارې لیږو، پخوا به مو چې یو لک ډالر بهر ته لېږل ۲۰۰ ډالر مصرف پرې راته خو اوس یو لک ډالر په ۳۰۰۰ ډالرو مصرف لیږو د دې وجې زموږ د تجارت کچه کمه شوې، اوس چې له پاکستان سره کوم تجارت روان دی په هماغه پخوانی کچه دی، منځي اسیا سره په هماغه ډول خو اوس دغسې غوغا او خبرې شته چې له پاکستان سره زموږ د تجارت کچه لوړیږي.»

Afghanisch-Pakistanische Fachausstellung in Kabul

هاخوا ځینې اقتصادي شنونکي وايي چې سره له دې چې افغانستان او پاکستان یو د بل له پاره غوره سوداګریز او اقتصادي شریکان ثابتېدای شي، خو پاکستان تل په دې اړه خپلې ژمنې ماتوي.

اقتصاد پوه عبدالنصیر ریشتیا په دې اړه وویل: «زه ډاډه نه یم چې پاکستان هغه څه چې وايي، په هغه عمل وکړي ځکه په دې شلو کلونو کې دا څرګنده شوه کله به چې د افغانستان او پاکستان سیاسي روابط خراب شول نو هغوی به د لارو او تجارت له لارو فشار راوړ او خنډونه به یې جوړول.»

افغانستان او پاکستان په ۲۰۱۰م کال کې د آپټا په نوم تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې افغان ترانزیټي موټر د پاکستان تر بندرونو سوداګریز توکي لېږدوي او پاکستاني باروړونکي موتر به د منځني اسیا تر هيوادونو د سوداګریزو توکو د لیږد اجازه ولري.

افغان سوداګر ادعا کوي د آپټا اوسنی تړون نیږدې ۷۰ سلنه د پاکستان په ګټه دی او پاتې ۳۰ سلنه ته یې هم چې د افغانستان په ګټه بلل کیږي، پاکستان ژمن نه دی پاتې شوی.

دویچه ویله

د دعوت رسنیز مرکز ملاتړ وکړئ
له موږ سره د مرستې همدا وخت دی. هره مرسته، که لږه وي یا ډیره، زموږ رسنیز کارونه او هڅې پیاوړی کوي، زموږ راتلونکی ساتي او زموږ د لا ښه خدمت زمینه برابروي. د دعوت رسنیز مرکز سره د لږ تر لږه $/10 ډالر یا په ډیرې مرستې کولو ملاتړ وکړئ. دا ستاسو یوازې یوه دقیقه وخت نیسي. او هم کولی شئ هره میاشت له موږ سره منظمه مرسته وکړئ. مننه

د دعوت بانکي پتهDNB Bank AC # 0530 2294668 :
له ناروې بهر د نړیوالو تادیاتو حساب: NO15 0530 2294 668
د ویپس شمېره Vipps: #557320 :

Support Dawat Media Center

If there were ever a time to join us, it is now. Every contribution, however big or small, powers our journalism and sustains our future. Support the Dawat Media Center from as little as $/€10 – it only takes a minute. If you can, please consider supporting us with a regular amount each month. Thank you
DNB Bank AC # 0530 2294668
Account for international payments: NO15 0530 2294 668
Vipps: #557320

Comments are closed.